Vlaanderen investeert sterk in een modal shift — de verschuiving van privéwagen naar openbaar vervoer, fiets en gedeelde mobiliteit. Deze gids biedt een overzicht van de beschikbare vervoersmiddelen, de rechten van reizigers en de regio-specifieke mogelijkheden in het Vlaamse Gewest.
Het Departement Mobiliteit en Openbare Werken van de Vlaamse overheid coördineert het mobiliteitsbeleid en publiceert regelmatig cijfers over het gebruik van openbaar vervoer en actieve mobiliteit.
Openbaar vervoer
Het openbaar vervoer in Vlaanderen wordt aangeboden door twee grote spelers: De Lijn voor bus en tram, en de NMBS voor treinen.
De Lijn
Bus- en tramnetwerk over heel Vlaanderen. Basisbereikbaarheid gegarandeerd voor elke gemeente. Informatie via delijn.be.
NMBS / Trein
Intercitytreinen verbinden de Vlaamse steden onderling en met Brussel. Tarieven via belgiantrain.be.
Metro en Premetro
Antwerpen beschikt over een premetronetwerk. Gent heeft een uitgebreid tramnetwerk als ruggengraat van het stadsvervoer.
Buurtbus en Belbus
Voor minder bediende gebieden biedt De Lijn de buurtbus en belbus aan — op aanvraag, tegen normaal tarief.
Rechten van reizigers
- Bij vertragingen van meer dan 60 minuten op de trein heeft u recht op gedeeltelijke terugbetaling.
- Reizigers met een handicap hebben recht op gratis begeleiding op het NMBS-netwerk.
- De Lijn biedt gratis vervoer voor kinderen onder 6 jaar en gereduceerde tarieven voor jongeren.
- Klachten kunnen worden ingediend bij de Ombudsman Mobility.
Fietsmobiliteit in Vlaanderen
Vlaanderen heeft de ambitie om een toonaangevende fietsnatie te worden. Met meer dan 40.000 km aan fietsroutes is de fiets een volwaardig alternatief voor korte en middellange verplaatsingen.
Fietssnelwegen
Fietssnelwegen (F-routes) verbinden steden en gemeenten via comfortabele, rechtstreekse fietspaden. Het volledige netwerk is te raadplegen via fietssnelwegen.be.
Deelfiets en Blue-bike
Aan de meeste treinstations kunt u een Blue-bike huren als aanvulling op het treintraject. Meer info via blue-bike.be.
Fietsvergoeding: werknemers in België hebben recht op een fietsvergoeding van hun werkgever voor woon-werkverkeer per fiets. Het bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd door de federale overheid.
Duurzame mobiliteit
De Vlaamse overheid stimuleert de overgang naar duurzame vervoersmiddelen via premies, fiscale voordelen en investeringen in infrastructuur.
- Premies voor de aankoop van elektrische fietsen via de Vlaamse overheid en sommige gemeenten.
- Fiscale voordelen voor elektrische bedrijfswagens en laadpalen thuis.
- Park en Ride-faciliteiten aan de rand van grote steden voor gecombineerde verplaatsingen.
- Carpoolingplatforms zoals carpool.be voor gedeelde ritten tussen collega's.
- Het mobiliteitsbudget laat werknemers hun bedrijfswagen omruilen voor alternatieve vervoersmiddelen.
Mobiliteit per regio
Antwerpen
Antwerpen heeft het drukste verkeersknooppunt van België. De stad investeert sterk in de uitbreiding van de premetro en het fietsnetwerk.
Gent
Gent heeft een ambitieus circulatieplan ingevoerd dat doorgaand autoverkeer door het stadscentrum beperkt. Het tramnetwerk is de ruggengraat van het stadsvervoer.
Brugge
Brugge zet sterk in op fietsmobiliteit en heeft een van de hoogste fietsdichtheden van Vlaanderen.
Leuven
Als universiteitstad heeft Leuven een jong en mobiel publiek. De stad is goed verbonden per trein met Brussel en Luik.
Ardennen en Wallonië
Voor wie vanuit Vlaanderen pendelt of verhuist naar de Ardennen, biedt het treinnetwerk via Luik en Namen een goede verbinding. De regio is populair als woonbestemming voor wie rust zoekt buiten de stad.